Kontakt
[contact-form-7 id=”14921″ title=”Contact form 1″]
POETËT SHQIPTARË
- Abdullah Konushevci
- Abdullah Thaqi
- Adelina Mamaqi
- Adem Zaplluzha
- Agim Deva
- Agron Tufa
- Ali Asllani
- Ali Huruglica
- Ali Podrimja
- Alma Papamihali
- Andon Z. Cajupi
- Arshi Pipa
- Asdreni
- Avdush Canaj
- Azem Shkreli
- Bardhyl Londo
- Bekim Harxhi
- Bilal Xhaferri
- Brahim Avdyli
- Demir Krasniqi
- Din Mehmeti
- Dritëro Agolli
- Enver Gjerqeku
- Ernest Koliqi
- Ervin Hatibi
- Esad Mekuli
- Faik Konica
- Fan S. Noli
- Fejzi Bojku
- Ferit Lamaj
- Filip Shiroka
- Fatos Arapi
- Gani Xhafolli
- Gjergj Fishta
- Halil Xani
- Hil Mosi
- Irma Kurti
- Islam Balaj
- Ismail Kadare
- Jeromin De Rada
- Jorgo Bllaci
- Jul Variboba
- Kasem Trebeshina
- Lasgush Poradeci
- Liri Loshi
- Mark Krasniqi
- Martin Camaj
- Migjeni
- Mihal Hanxhari
- Mimoza Ahmeti
- Mitrush Kuteli
- Naim Frasheri
- Ndoc Papleka
- Ndre Mjeda
- Odhise Grillo
- Pashko Vasa
- Petro Marko
- Pjetër Bogdani
- Pjetër Budi
- Qamil Gurnjaku
- Ragip Ramaj
- Rifat Kukaj
- Sabri Hamiti
- Spiro Comora
- Trifon Xhagjika
- Tyran Prizren Spahiu
- Vath Koreshi
- Vehbi Kikaj
- Veron Dobroshi
- Xhevahir Cirongu
- Xhevahir Spahiu
- Xhevat Beqaraj
- Zef Serembe
- Zhuliana Jorganxhi
POETËT E HUAJ
- Alain Borne
- Aleksander Pushkin
- Alessandro Manzoni
- Alfons De Lamartine
- Bertolt Breht
- Charles Baudelaire
- Dante Aligieri
- Dylan Thomas
- Edgar Allan Poe
- Edmund Spenser
- Elisabeth Bishop
- Emily Dickinson
- Erich Fried
- Erik Stinus
- Ezra Pound
- Federico Garcia Lorka
- Francesko Petrarka
- Gabriel García Márquez
- Gerard De Nerval
- Guillaume Apollinaire
- Heinrich Heine
- Hermann Hesse
- James Joyce
- Jean Rousselot
- Johann Wolfgang von Goethe
- Juan Ramón Jiménez
- Luis Garcia Montero
- Marin Soresku
- Mark Strand
- Oktavio Paz
- Paul Celan
- Paul Verlaine
- Rainer Maria Rilke
- Saint John Perse
- Sergej Aleksandroviq
- Silvia Plath
- T.S. Eliot
Kërko
Faqe Shqiptare
Etiketat
allahu eshte nje bledi ylli bota ime dashuri dashuria dashuria ime dedikim dritero agolli islami jeta jeta ime jete mall me mungon mesazhe dashurie nena nena ime poezi poezi 2014 poezi 2015 poezi 2016 poezia ime poezi dashurie poezi dashurie shqip poezi islame poezi ndarje poezi nga sahit shala poezi patriotike poezi per dashuri poezi per jeten poezi per nenen poezi per shqiperine poezi per ty poezi shqip poezi shqip 2015 poezi te bukura poezi te bukura dashurie poezi te bukura shqip sahit shala shpirt shqip syte e tu te dua te pres veron hoxhaj
About us
With over 150 authors and more than 2000 poetries, Poezishqip.com is the largest Albanian and most vibrant poetry community. Our community is built on the belief that poetry is a powerful form of creative self expression and that each person deserves to share their own personal message with the world. At PoeziShqip.com everyone can share their best poems. So if you are an writer or author and want your poetries to get listed on PoeziShqip.com please send them through "Send a Poetry Form".
E pershendes punen tuaj te nderuar pjestar te stafit POEZISHQIP
Jeni nje staf i mrekullueshem.Vepra juaj ka shume vlera sa edukative aq dhe atdhetare e patriotike.Ju pershendes dhe ju uroj suksese Ne vlerat madhore te keti stafi.Suksese!
August 6, 2015 at 11:37 am
Rinise sone,
Rini e ketij vendi,
Te rinje,por punetore.
Te mbani mendjen te mesimi,
Me liber e laps ne dore.
Shkollen fort ta doni,
Lexoni libra shume.
Lexoni Naim,Mjede e Fisht,
Deri vone mos fleni gjume.
Trima ju mlindi nena,
Ne djep ju ka mekuar.
Te gjithe zemer trima,
Ne Shqiperi te adhuruar.
Te keni guxim e trimeri,
Te keni seder e krenari.
Se pa baze e fuqi,
Pa liber e laps
Dituria s’te vjeen pas.
Meditim mergimtari.
Kerkuam kuptimin,
Ne valet e mergimit.
Nuk gjetem shpetimin,
Zog vuajtje e mjerimit.!
Mos ngrini kulla ne ere!….
Aty apo ketu me mire?!..
Askund o te mjere,….
Jeta pa liri s’ka vlere.
Populli per liri nuk ngopet,
As ne xhami ,as ne kishe.
Eshte vigjilent kurdohere,
Me syrin lart e syrin pishe.
Mesazh diturije.
Ne se toka nuk punohet,
Mbushet plot me ferra.
Mbetet e shkrete,
S’e gjen pranvera.
Kur truri nuk mesohet,
Mbetet ne erresire.
E kethehet shpejt,
S’i toke e shkrete.
Truri do pasuruar,
Duhet zhvilluar.
O rini e dashur!..
Je shume e cmuar,
Gjithenje e me mire,
Duhet mesuar.
E mbushni koken,
Me libra e lapsa.
Sikur dhe token,
Me fare e kazma.
Gjuha e shkolla,
Te lidhur me punen.
Te hapin horizont,
Te hapin rrugen.
Shkolla eshte drita,
E te hapin syte.
Ndaj mesoni ju,
Naten e dite.
Mos merrni kulture tjeter,
Eshte mjafte e jona.
Ndryshe kenge e balada,
Do kethehen ne bopmba.
Meditim per mKosoven.
Lufta mbaroi,
Ne vend ka heshtje.
Mendja afer shkoi,
Cdo gje kureshtje.
Kureshtja eshte kureshtja,
Gezimi mposht hidherimin.
I gjalli kerkon te vdekurin,
I plagosuri ,mjekon plagen.
I gjeturi kerkon te humburin,
I humburi kerkon te gjallin.
I plagosuri plagen mjekon,
I vrari varrin don.
Ne mendjet Kosovare,
Shume mendime hedhin valle.
Disa gezoine e leshojne drite.
Disa cajne e lotojne syte…
Per ty deshmor i atdheut.
Lum nena qe te rriti,
Lum dielli qe t’dha drite.
Lum vendlindja qe te qiti,
O hero zemer e shpirte.
Me guxim e trimeri,
Me nder e krenari.
Me baze e fuqi,
Me liber e lapes,
Diturija te vjen pas
Lutfi coka,mbaruar per matematike,(UT)
Nese i miratoni kam dhe shume vellime me poezi,Ju falem nderit.
HALIT RIZA COKA
25.7.1974.-3.4.1999.
Krah për krah me vëllezërit në Kosovë në luftë kund
ër regjimit serb, ranë edhe shumë
dëshmorë nga Shqipëria. Njëri ndër ta është edhe Ha
lit Riza Coka, i lindur më 25 korrik 1974
në fshatin Arrën të Kukësit. Shkollën tetëvjeçare d
he atë të mesme, dega Agro-mekanike, i
kreu në Shkodër. Rrjedh nga një familje patriotike,
e cila shquhet për trimëri në rrethin e
Kukësit. Shkaqet ekonomike e detyruan edhe Halit Co
kën të emigrojë në Greqi në vitin 1992.
Punoi pandërprer deri më 20 janar të vitit 1999, ku
r edhe e lëshon punën dhe vjen drejt e në
Kosovë, për t’u inkuadruar në radhët e Ushtrisë Çli
rimtare të Kosovës që po luftonte dhëmb
për dhëmb me forcat policore dhe ushtarake serbe. G
jaku i vëllezërve e tërhoq trimin Halit
Coka t’i rroku armët dhe t’u dalë në ndihmë vëllezë
rve në Kosovë, që njëherë e përgjithmonë
të çlirohen nga zgjedha e rëndë e regjimit serb. Pr
a, pikërisht më 20 janar 1999 hyn në
Kosovë, në fshatin Vlahne të Hasit. U radhit në Bri
gadën 134 “Bedri Shala” të Zonës
Operative të Dukagjinit, në fshatin Ratishë, aty ku
ishte pikërisht vatra e luftës heroike e
popullit të Kosovës për Rrafsh të Dukagjinit. Ishte
emëruar zëvendëskomandant i Njësisë
“Kobra”, ku mori pjesë në shumë beteja të Rekës, pë
rkatësisht të Rrafshit të Dukagjinit. Në
ofensivën e datës 3 prill të vitit 1999, të ndërmar
rë nga forcat e mëdha policore njëra ndër
luftërat më të ashpra në këtë rajon e ku mbetën shu
më ushtarë dhe policë serbë të vrarë, ra
dëshmorë për Kosovën edhe Halit Coka, të cilin e mo
ri një predhë fisheku mu në ballë, duke
ia shtuar kështu edhe një faqe të lavdisë historisë
sonë të re. Pra, dëshmori u vra në Ratishë,
komuna e Deçanit, u varros në Varrezat e Dëshmorëve
në Gllogjan, ndërsa familja, babai
Rizai dhe nëna Fatmira, i jetojnë me krenari në fsh
atin Bathore të Tiranës, duke u krenuar për
birin e tyre të shtrenjtë që ia falën Kosovës.
Per Kosove kane lidh besen
Kur ne taban paska trimeri
Ja len pas brezit te ri,
Djemte e Arnit kane ba betimin
Ne Kosove me ba luftimin
Kane lidh bese si burrat moti
Do luftojne si Kastrioti;
Qe Kosova te kete liri
Jeta jone te behet fli.
Vazhdojne luften ne UÇK
Nate e dite si rrufe.
Krah per krah me Kosovare
Nga Shqiperia vullnetare.
Eshte Samiu dhe Imeri
Qe armikun e kap tmerri.
Ne ball prin trim Haliti
Zemer gur prej graniti.
O ju trima ,djem te ri,
Po luftoni per liri.
Amanet t’ paret kane lene,
Plumbin ne ball me i dhene…
Vazhdojne luften pa u nda,
Halit coka ne lufte ka ra.
Dy te tjeret mbajne betimin.
Ne Kosove vazhdojne luftimin.
Lamtumire o Arni im i dashur
Kur Kosova kish nevoje per burra
Trima te forte e Bajram Curra.
Qe ne zemer kane trimeri,
Per Kosove e per Shqiperi.
Tre trima ,tre djem te ri
Po nga Arni ne malesi,
Kan lidh besen si trimat moti
Do luftojne si Kastrioti.
Ne front te luftes ata jane,
Po hane barut me dhembe.
Nuk po dine çfare eshte frika,
Çfare eshte topi dhe prita.
Nate e dite ne llogore,
Tu be lufte me taborre.
UÇK njofton boten,
Nuk e shojme gjalle Kosoven.
Ne prag te luftes,
Ne prag te lirise,
Bije djali i Shqiperise.
Emri tij s’harrohet kurre,
Per Kosove eshte flamur….
Betimi solem I Halit Cokes
Ne Kosove behet kerdia,
Vritet gruaja e femija.
Vritet burri e djaleria,
Ndizet vendi,kallet shpija.
Kjo masaker s’eshte ne histori
Me u vra pleq e femije.
Me u vesh vendi ne zi,
Mos me pa gezim me sy.
Kush eshte burr e gjak Shqiptar,
Te rroku armet sa me pare.
Ne Kosove per me shkue,
Popullin vella me ndihmue.
Halit coka djale i njome,
Mori rrugen per Kosove.
U rrejshtue ne UÇK,
Filloi luften si rrufe.
Ne transhe ku shkrehet topi
Kush eshte burre e i zoti.
Me i pari prin Haliti,
Gjoksin zjarre ,zemer çeliku.
Hidhet ne sulm zemer trimi
Me shpejtesi jep kushtrimin.
Nuk ka armik qe i del ne ball,
Halit cokes trim te rralle..
Ne beteje ai eshte flamur,
Nuk i trembet syri kurre.
Çan perpara me furi,
Ben armikun shkrumb e hi.
O ju serb qofshi mallkuar
Mos drejtoni tankun mue.
Se per Kosove te lire,
Ta shkrije tankun me zingjire.
Ne llogore buron trimeria
Digjet flake e tere ushtria.
Armet vjellin nga gryka zjarre,
Halit coka mbetet i vrare..
Ne betejen e tre prillit,
Pushoi kenga e bylbylit.
Ulen poshte e prekin token,
Ne nderim per Halit coken.
Timat s’qahen ,por nderohen
Ne cdo kohe perkujtohen.
Si symbol i trimerise,
Lavdi gjaku i lirise!..
Portreti
Trup i holle e i gjate
Sy kalter zemer mjalte.
Vetulla te zeza plot bukuri,
Me ate fetyre plot hijeshi.
Kish buzeqeshje plot bukuri
Me ate zemer gjithe miresi.
I buzeqeshur pa kufi,
Lum kush afer atij i rri.
Trup i gjate e i lehte,
Goje embel ,mendje mprehte.
Fjale pak plot mendime,
Te jep shprese e ngazllime.
Ne çdo vend ku ti shkoje,
Shoqerine forte e doje.
Te don forte e te puth ne ball,
Halit Coka djale i rrall.
Punetore sa me s’ka
Asaj pune pa iu nda.
Tu punu me ore te gjata,
Nga mengjezi der sa nata.
Fjale pak e pune shume,
Tere naten pa gjume.
Tu qeshur me vllazeri,
Entuziazem ne çdo shtepi…..
Shko bylbyl!
O bylbyl qe shkon tu fluturue,
Mal e fusha tu kerkue.
Amanet me me ndihmue,
I kam djemet tu luftue.
Shko ne Kosove ti fluturim,
E me jep ndonje njoftim.
Djemte e mi, a i ke pa?
Luftes eger, a jane nda?…
Kur te ulesh tu pushu,
Ne ate ane me shikue.
Djemte e mi vall ku jane?..
A bejne lufte ne ato ane?
Shko bylbyl ne ato lugina,
A i ke pa ato trima?
A luftojne me Kosovare,
Ne front, a jane te pare?
Shko bylbyl ne ato fusha,
Ulu pak ne ato gemusha.
E lesho forte nje ze,
Halit Coken a e ke pa?
O bylbyl lesho nje za,
Nese Halitin e ke pa.
Jepi urim ,nga zemrat tona,
Pushka jote ,diell Kosova!..
Bylbyli vjen , kreu nje amanet
Ne Kosove une kam shkue
Ne ate vend kam pushue.
Gjithe vendi i shkaterrue,
Tere Kosova tu luftue.
Gjaku i kuq mbulon token,
Behet tmer per Europen.
Çfare une kam pa me sy,
Nuk i them perseri?!……
Atje pashe une djemte e ri
Po luftonin per liri.
Ne llogore qendroje si burra,
Nuk u trembet syri kurre.
Ne krah me Kosovare
Ne front jane te pare.
Ne lufte u ka hije,
Pushka e tyre ,ere lirije.
Buroje kane trimerine,
Shtroje kane shoqerine.
Ne lufte kan guximi,
Per force kane betimin.
Dite e nate me pushke ne sy,
Ne shi e debore.
Perballojne cdo stuhi,
Me ate arme ne dore.
—Dhe bylbyli, nuk duket ma,
As ne se kemi pa.
Don te thote Haliti ka ra,
Zemra e bylbylit, i eshte nda.
O tre pril ,tre prill i zi,
Ne te pritem me lot ne sy.
Qe trimat te vijne ne shtepi,
Me fitore ne gji…..
Sa malet tona,
Do ushtoje jehona.
Jehona e trimerise,
Je nderi i Shqiperise.
Ai bylbyl qe qe merzitur,
Ka fillu me fluturu,!
Pa trima si Halit Coka,
S’fiton lirine Kosova!?……
Nje amanet ato kane shkru,
Me gryke te pushkes tu luftu.
Pa fitu lirine Kosova,
Nuk vijme ne troje tona.
Do kethehemi me fitore,
Te marre ne llogorer.
Ne llogoren e trimerise,
Per lirine e shqiperise.
TRE PRILLI
Gjysem shtize,
Eshte flamuri.
Po peshon,
Porsi guri..
Ka pushu,
Lulja e rinise.
Qe n’Kosove,
Luften kish nis.
Ne Deçan
Dielli ka ra.
Por drite!..
Ai nuk ba.
Nuk ben drite,
Ka pse!…..
Nje trim mangut,
Ne UCK…
Zogjte kengen,
Kan pushue.
Per Halitin,
Tu e nderue..
O Halit,
Te don Kosova.
Te don gjalle,
Ne trojet tona..
Per ate arme,
Qe ra nga dora.
Te nderon,
E tere Kosova.
Elegji per trimin Halit Coka
Sot tre prill ,
Mbushen dhjete.
S’te kam pare,
S’te shoh ne jete.
Zoti te ka çuar,
Ty ne xhenet.
Ti ,nuk je i lumtur,
Une, nuk jam i qete!…
Plot dhjete vera,
Kalojne nga hera.
Stinet nuk nderrohen,
Per mu s’del vera….
S’vjen keq per nene,
Qe rri duke qare.
Ty te sheh ne enderr,
Don me te pare!….
Nene e dashur,
Per ty veç mendon.
Ku je bir i nenes,
Zemra me gufon!?…
Don te perqafoj,
E te puth me ball.
O djal im i shtrejte,
Malli me ka marre!…
Lotet qe po derdh,
çdo dite duke qare.
Çou biri i nenes,
Njeher me te pare.
S’vjen keq,
Per bab Rizan.
Qe çdo dite,
Ne zemer te mban…
Te ka rritur,
E te ka burrnue.
Eshte krenar,
Me zemer helmue….
S’te vjen keq ,
Per vellan.
Qe asnje here,
Nga zemra s’te ndan……
Te ka marre malli,
Me pa lirine ?!..
Qe me pushke,
Stolise lirine.
I lehte qofte dheu,
Trupin ta mbulon.
Te ngrihesh nga varri,
Kush ju ngacmon!..
Dhe pikat e lotit,
Kur behen lume.
Ne te helmosur,
Do rrime pa gjum.
A te ka marre malli ,
Prap me u ngrit?..
Me pushke ne krah,
Ne lufte me u ngrit.
Trimeri e kenge!
Trimeri e kenge
Kumbon me hare,
Per ty Halit Coka.
Qe re per Atdhe….
Rruge bomba jote,
Me zjarr te gjate.
Tanket armik,
I kalle ne flake.
Hej trim qendro!?…
Pemet ulin koken,
Sikur lote leshojne.
Sikur te perkundin!,,
Plumbi ku te gjeti
Trim legjendar.
Hapin kush ta ndali,
Mbi token e bardhe..
Edhe kur plumbi,
Ne gjoks te hapi vrime!…
Nepermjet saj ,
Kosova pa lirine.!!??..
Perjetesimi
Ai qe bije
Per Atdhe,
Lavdi ka,
Gjer ne re.
Eshte nder
E obligim,
Vepren tuaj
Leme trashigim..
Ne Gllogjan,
Ne mes Kosoves.
Shendrit vepra,
E Halit Cokes.
E ka emrin,
Atdhetari.
Per Shqiperi,
Eshte krenari.!.
RIZA COKA
NJe punetore
Mendje ndritur.
Veper n’veper,
Ka shetitur’.
Ne Va –Dejes,
Ne hidrocentral.
I thot Drinit,
Hovin ndal….
Me traktore,
Per mbi dige.
Tu punu
Nate e dite..
Po kthen
Ujin ne drite..
Manovrator,
Mjeshter ideal,
Ne gjithe veprat
Pa u ndal….
Me ato duar te arta
E mendje te ndriçuar,
Me djersen e ballit,
Vepra ka ndertuar.
Sa vlere ka heroizmi!
Vitet kalojne,
Si ujet nen ure.
Por emri Halit,
S’harrohet kurre.
Nga gryka e pushkes,
Qe hapte zjarr.
Tani ngroh zemrat,
Per ju Kosovare.!..
Me ate pushke
Stolise lirine.
Brezat qe do vijne,
Ta duan Shqiperine.
Kenga e pushkes,
U fut ne histori.
Ajo do rrezatoje,
Veç perjetesi…..
Nga herozmi,
Erdhi lirija.
Do te kete ne zemer,
Kosova ,Shqiperia.
O Halit,
Me shoke te tjere…
Je frymezim,
Per ne Je nder!..
Je lavdia e shqiperise,
Krenaria e atdheut.
Je symbol i trimerise,
Je ylli i lirise.
Kujtimi yt trimeri e rralle
Ushtojne kodra e male,
Dridhet toka me gjemime.
Hovi trimit nuk i ndalet,
N’ lufte çan me guxime..!!..
Halit Coka djale i ri,
I vendosur te vdes ne kembe.
Ne front te luftes,
Per liri…..
Mu ne ball ka idealin,
Neper duar therorine.
Po lufton titani yne,
Per Kosove e Shqiperine.
Vella ka dashurine,
Bab e nene ka idealin.
Farefis ka Kosoven,
Jestek gurin,shtepi fushen.
Nuse ai ka lirine,
Roberine e ka shembur.
Mbi armikun ben kerdi,
Per nje jete plot liri….
Kallet fusha shuhen jete,
Larte shepirti luftetare.
Neper flake e Plumba,
Shkon Haliti Guximtar!!!
Qe Kosova te jetoj,
Halit Coka marterizon.
Gjithe vdekjen,
e pavdekshme!?……
Pamflet,
Çdo tre prill.
Shkon e vjen.
Zemren time,
Te qete se gjen..
Dielli nxeh,
E çel buçeta.
Per zemra
Qe jane te qeta….
Nxen shume,
E nuk ben drite .
Per zemra,
Fort merzite!!!…
Dashuria
Per liri.
Eshte vyrtyt,
Per çdo njeri.
Ka nje tjeter
Qe ben drite .
Brez pas brezi,
Vec shendrite…
Dashuria,
Per Atdhe.
N’ zemer te Halitit,
Kish fole!…
Eshte njera,
Qe fort shendrit!…
Mbi te gjitha ,
Dashurite.
Kaq shumë kisha për të të thënë
Po mbeta larg e larg mërguar
Në këto ditë, e dashur Nënë,
Më mirë ti më ke kuptuar.
Për ty dhuratën kam menduar
Edhe punuar gjat’ e gjatë,
Porse më mbet këtu, në duar.
Ti mbylle sytë këtë natë.
Por ndjej se, duke e lexuar,
Më zbutet dhimbje e kësaj zije.
Mirësia jote e patreguar
Më lidh me ty me mija fije.
Edhe çdo natë e njëjta ëndërr
Në ëndërr ti më rri kaq larg
Si më rreh zemra, ta dish!
O Nënë, Nënë, vallë s’di
Tek unë si të vish?
E njëjta ëndërr net për net!
Si më rreh zemra, ta dish!
O Nënë, Nënë, përse nuk do
Këtu, tek unë, të vish?
POEZIA E PARË NË GJUHËN SHQIPE NË GJAKOVË
SHKRUAR NGA YVEJS EFENDIJA, GJAKOVË, 1699
Historia e poezisë është e gjatë sikur edhe vetë njeriu… Njeriu e filloi kohën e shkrimit me numrat e mandej shkrimet e tjera me germa në formë të pykave (shkrimi kuneiform).
Nga artet, poezia gjendet e shkruar e para, pikërisht mbi monolite. Këto shkrime datojnë prej para 3000-5000 vjetësh. Sot dihet me siguri se poezia më e lashtë e zbuluar është poema epike, që flet për historinë e mbretit Gilgamesh (Epopeja e Gilgameshit), e shkruar mbi rrasa argjili.
Në Kinën e lashtë, kemi Shi jing-un (Kanuni i poemave), libër ky i shenjtë i poezisë. Praktikisht janë pesë Jing-ë, të cilët lidhen drejtpërsëdrejti me Konfuçin.
Në Poetikën e vet, Aristoteli e ndan poezinë në tri lloje: epikë, tragjedi dhe komedi.
LETËRSIA E BEJTEXHINJVE – BEJTEXHINJTË SHQIPTARË
Në fillim të shekullit XVIII-t në trojet shqiptare lindi dhe u zhvillua një rrymë letrare me tipare tepër origjinale për vendin tonë, rryma e bejtexhinjve. Letërsia e bejtexhinjve u bë dukuri e rëndësishme dhe pati përhapje shumë të gjerë në qytete të ndryshme të Shqipërisë, në Kosovë, por edhe në qendra më të vogla fetare e më pak në fshat.
Natyrisht, krijimtaria poetike e bejtexhinjve ruan ndikimin e poezisë e të kulturës orientale, por ajo është pjesë e pandarë e kulturës së popullit tonë. Ajo është shprehje e talentit, e shpirtit krijues të tij, që, në kushte të caktuara, fitoi edhe tipare në përputhje me to.
Bejtexhinjtë shqiptarë shkruan shqipen me alfabet arab dhe kanë përdorur edhe fjalë osmane, turke, persiane e arabe.
Bejtexhinjtë shqiptarë janë të parët që shkruan letërsi laike në trojet shqiptare në Ballkan, madje ndonjëherë edhe satira sociale, çka nuk është pak, po të kihet parasysh se deriatëherë shkrimet letrare tek katolikët shqiptarë kufizoheshin brenda komunikimit fetar, ndërsa ortodoksët shqiptarë nuk lejoheshin fare të kishin letërsi të tyren në gjuhën shqipe…!
Në krijimet poetike me tema laike mjaft poetë bejtexhinj, në frymën e poezive orientale, i kënduan dashurisë, bukurisë së natyrës e të gruas, lartësuan virtytin, punën, diturinë ose fshikulluan mburrjen e kotë për pasurinë e fisin, goditën ambicjen, hipokrizinë etj. Të tillë ishin Nezim Frakulla, Sulejman Naibi, Muhamet Kyçyku, Tahir Efendi Gjakova, Hasan Zuko Kamberi, Zenel Bastari, Shejh, Mulla Mala, por më i hershmi prej tyre deri më tani po na del Yvejs Efendija nga Gjakova. Në vazhdim një poezi e tij.
POEZIA E PARË NË GJUHËN SHQIPE NË GJAKOVË
SHKRUE NGA YVEJS EFENDIJA, GJAKOVË, 1699
URATË PËR ADEM KURTPASHËN
Do t’i lutem unë Allahut
Adem Kurtpashës t’i falë shëndet,
E t’ia ruej Murat begin
Që t’a pshtojë kët milet.
Do t’i lutem që Adem pashës
T’i falë Allahu aq vjetë e jetë,
Gjithë sa ka yje qielli
Gjithë sa ka n’botë dushk e fletë.
Allah, t’lus unë gjynahqari,
Falnai m’katet për jetë e mot,
Gjithë ku shkel këmbë shqiptari
Ti, bekoje, i Madhi Zot.
Adem pashë po t’kënnoj uratën
Oxhak i parë n’kët Shqipni,
Nuk u lodhe për arkëthatën
Veç ky popull t’marrë dijeni.
Murat beg, Uvill Sabahi
Si fener ti Dritë na jep
Me emër t’vet t’ruejt Allahu
Që nxorre pop’llin n’selamet…
Burimet osmane dëshmojnë mbi njëzet pasardhës të Kurt Pashës, nga Gjakova, kanë arritur gradën pasha. Disa prej tyre u dalluan si mbështetës të zhvillimeve kulturore e arsimore në Gjakovë. Mahmud Pasha, i biri i Hasan Pashës ka ndërtuar Xhaminë e Mahmud Pashës me dy mejetepe. Murad Pasha, i biri i Adem Pashës, ka ndërtuar dhe ka vakëfuar Medresenë e Madhe dhe Teqenë e Madhe , ku shejhu i parë ka qenë Axhizi Baba.
Murat Pasha ishte donator më i rëndësishëm dhe personi më meritor në zhvillimin e jetës kulturore, arsimore dhe fetare në Gjakovë në fillim të shekullit të XVIII-të . Puna e këtij burri të madh të artit e të kultures u nderua nga gjakovarët brez pa brezi. Madje Yvejs Efendija në shenjë mirënjohjeje, ia kushtoi një vjershë Adem Kurtpashës dhe djalit të tij Muratit. Me sa kemi mundur të hulumtojmë, kjo është e para poezi në gjuhën shqipe me alfabet osman që njihet deri më sot. Ne po ua japim për herë të parë studiuesve të kësaj fushe dhe lexuesve tanë.
Shënim i transliteruesit:
Yvejs Efendia ishte drejtori i parë i Medresesë së Madhe të Gjakovës. Me sa dimë deri më sot, kjo është poezia e parë e shkruar në gjuhën shqipe prej ndonjë gjakovari me alfabetin osman të kohës. Merita e ruajtjes i takon Haxhi Efenni Zekës së Byberajve, që nuk kursei florinjtë për t’i mbledhur kahdo që të gjendeshin shkrimet shqipen ndërsa kthimi në alfabetin latin më takon mua, shkronjësit të përvujtë të tij, Ismail Haxhi Tahirit.
Në dorëshkrimin e tij me titull ”Shënime të shkurta e kujtime për Haxhi Zekën”, atdhetari Ismail Haxhitahiri – Ibrani, Yvejs Efenninë e cilëson si “të parin e dijetarëve dhe të poetëve të Gjakovës, që shkroi poemën “Ylli i Bardhë .”
Mexhid Yvejsi, Gjakovë
===================================================